 | Jan Stanisławski (1860 Olszana na Ukrainie - 1907 Kraków)Malarz i grafik, zainteresował się malarstwem pod wpływem kijowskiego pejzażysty Eugeniusza Wrzeszcza. W 1879 rozpoczął studia matematyczne na Uniwersytecie Warszawskim, które kontynuował w Instytucie Technologicznym w Petersburgu. Od 1881 (?) studiował malarstwo w Klasie Rysunkowej Wojciecha Gersona, malarza historycznego i pejzażysty, propagatora studiów plenerowych. W latach 1883-85 jego nauczycielem w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie był Władysław Łuszczkiewicz. Od 1885 do 1888 przebywał w Paryżu ucząc się w pracowni Carolusa Durana. Istotny wpływ wywarła wówczas na niego znajomość z pejzażystą i malarzem scen wiejskich Józefem Chełmońskim. Nieustannie utrzymywał kontakt z rodziną i przyjaciółmi w Kijowie. Brał udział w wystawach objazdowych po Rosji i Ukrainie organizowanych przez Jana Zamarajewa, prowadzącego kijowski Salon Artystyczny. Większość jego najsłynniejszych pejzaży powstała w majątkach leżących na wschodnich kresach dawnej Rzeczypospolitej, obecnej Ukrainie: w Popówce i Stanisławczyku należących do Dobrowolskich, w Pustowarni Zalewskich, a także w Olszanie i Lińcu, gdzie znajdowały się administrowane przez krewnych Stanisławskiego cukrownie. Pierwszy ważny sukces odniósł na Salon du Champs de Mars w Paryżu w 1890 roku. Jego najwcześniejsze obrazy pochodzące z lat osiemdziesiątych przedstawiają często realistycznie ujęte fragmenty pejzażu miejskiego, mury, zarośnięte zakątki. W późniejszych latach pod wpływem syntetyzmu rezygnuje z wcześniejszej drobiazgowości przedstawień, maluje widoki otwartych przestrzeni, wiejskie pejzaże z samotnymi bodiakami lub dziewannami, które zdaniem współczesnego mu krytyka, cechuje ,,przeczucie całej natury w pojedynczym szczególe'', oraz impresje przedstawiające charakterystyczne budowle Krakowa, Kijowa, miast włoskich i hiszpańskich. Choć preferował niewielkie formaty, wziął udział w malowaniu partii pejzażowych dwóch panoram: Przejścia Napoleona przez Berezynę (1895-96) i Golgoty (1896). W 1897 został profesorem zreformowanej Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie (od 1900 ASP) gdzie uczył pejzażu, najbardziej ,,nowoczesnego'' i ulubionego przez studentów kierunku w ramach ówczesnego programu studiów. Organizowane przez Stanisławskiego plenery cieszyły się ogromną popularnością. Jego uczniowie, których było ponad 60, stworzyli odrębną szkołę polskiego malarstwa pejzażowego. Stanisławski stał się wówczas jednym z najważniejszych autorytetów krakowskiego środowiska artystycznego. Nadawał ton młodopolskiej cyganerii, jego postać pojawiała się w wielu przedstawieniach kabaretu ,,Zielony Balonik''. Wystawiał często za granicą i w kraju. Był jednym z założycieli i członkiem zarządu Towarzystwa Artystów Polskich ,,Sztuka'', członkiem Towarzystwa ,,Polska Sztuka Stosowana'' i ,,Towarzystwa Malarzy Kijowskich''. Jego prace graficzne zdobiły między innymi poświęcone sztuce, wydawane w Warszawie pismo ,,Chimera''. Malarstwo Stanisławskiego, podobnie jak twórczość innych malarzy kresów wschodnich dawnej Rzeczypospolitej, dość szybko uznano za doskonały wyraz ducha tej ziemi, choć odważna rezygnacja ze szczegółu budziła początkowo sprzeciw i była interpretowana jako świadectwo ,,kosmopolityzmu'' artysty. Prace powstałe na Ukrainie zdobyły szczególną popularność, lecz Stanisławski malował też pejzaże okolic Krakowa, widoki Włoch, które często odwiedzał i Hiszpanii. Podróżował również do Szwajcarii, Niemiec, Austrii i Czech. |
|
